Vỏ tủ lạnh bị tê điện là hiện tượng người dùng cảm thấy tê, châm chích hoặc giật nhẹ khi chạm vào phần kim loại của tủ. Dù cảm giác chỉ thoáng qua, đây vẫn có thể là dấu hiệu dòng điện đang rò ra vỏ, hệ thống cách điện suy giảm hoặc ổ cắm không có tiếp địa phù hợp.
Không nên tiếp tục chạm thử để xác định mức độ nặng nhẹ. Cách xử lý đúng là ngắt nguồn điện an toàn, giữ người và khu vực ẩm ướt tránh xa thiết bị, sau đó yêu cầu kỹ thuật viên kiểm tra.
Vỏ tủ lạnh bị tê điện cần làm gì ngay?
Thực hiện theo thứ tự ưu tiên sau:
- Không chạm lại vào tủ để thử lỗi. Không dùng tay trần, chân trần hoặc đứng trên nền ẩm rồi chạm vào vỏ tủ.
- Yêu cầu mọi người tránh xa thiết bị. Đặc biệt lưu ý trẻ em, người lớn tuổi và vật nuôi.
- Ngắt nguồn điện tại aptomat nếu có thể tiếp cận an toàn. Tay phải khô, vị trí thao tác không ẩm ướt và không phải dựa vào vỏ tủ để với tới.
- Chỉ rút phích cắm khi khu vực hoàn toàn khô ráo và có thể thao tác mà không chạm vào thân tủ. Cầm vào phần thân cách điện của phích, không kéo dây nguồn.
- Không cắm điện trở lại để kiểm tra. Giữ cửa tủ đóng nhằm hạn chế thất thoát hơi lạnh trong thời gian chờ xử lý.
- Gọi kỹ thuật viên sửa tủ lạnh và, khi cần, thợ điện có chuyên môn. Tủ lạnh cần được kiểm tra cả phần thiết bị lẫn ổ cắm, dây điện và hệ thống tiếp địa của công trình.
Nếu chưa thể ngắt điện mà vẫn bảo đảm an toàn, không đến gần tủ và liên hệ người có chuyên môn. Hướng dẫn chi tiết hơn về thứ tự cô lập thiết bị được trình bày trong bài xử lý khi tủ lạnh bị rò điện.
Nếu có người đang bị điện giữ, không chạm trực tiếp vào nạn nhân hoặc thiết bị. Hãy cắt nguồn điện từ vị trí an toàn và gọi hỗ trợ khẩn cấp.
Vì sao chạm tủ lạnh bị giật nhẹ?
Không thể xác định chính xác nguyên nhân chỉ dựa vào cảm giác tê ở tay. Kỹ thuật viên cần đo kiểm trực tiếp trước khi kết luận. Một số khả năng thường được xem xét gồm:
Dây nguồn hoặc phích cắm bị hỏng
Dây điện có thể bị nứt lớp vỏ, kẹp sau tủ, chuột cắn, gập quá mức hoặc hư tại điểm nối với phích cắm. Ổ cắm lỏng, cháy sém hay tiếp xúc kém cũng có thể làm phát sinh nhiệt và tăng nguy cơ mất an toàn.
Nếu nhận thấy mùi khét, nhựa đổi màu hoặc phích cắm nóng bất thường, cần ngừng sử dụng. Không quấn tạm dây hỏng rồi tiếp tục cắm điện. Người dùng có thể tham khảo thêm cách nhận biết và ứng phó với tình trạng phích cắm tủ lạnh bị nóng.
Cách điện của linh kiện hoặc dây dẫn bên trong suy giảm
Dây dẫn, đầu nối hoặc một linh kiện điện bên trong có thể bị lão hóa, ẩm, cọ vào khung kim loại hay suy giảm cách điện. Máy nén, bộ phận xả đá, quạt và các cụm điện khác đều cần được đo kiểm thay vì phán đoán bằng mắt thường.
Việc tháo vỏ, đo điện khi tủ đang cấp nguồn hoặc tự thay linh kiện không phù hợp có thể làm tăng nguy cơ điện giật và gây thêm hư hỏng.
Ổ cắm hoặc hệ thống tiếp địa không phù hợp
Một số tủ có vỏ kim loại và được thiết kế để sử dụng với hệ thống điện có tiếp địa phù hợp. Khi ổ cắm thiếu tiếp địa, đường tiếp địa bị gián đoạn hoặc đấu nối không đúng, người dùng có thể cảm thấy tê khi chạm vào tủ.
Không được tự nối dây từ vỏ tủ vào đường ống nước, khung cửa, vật kim loại hoặc đóng một dây xuống nền theo cách tùy tiện. Hệ thống tiếp địa và thiết bị bảo vệ chống rò phải do người có chuyên môn đánh giá theo điều kiện điện thực tế của công trình.
Nước hoặc độ ẩm xuất hiện quanh tủ
Nền ướt, nước rò từ đường cấp nước, khay nước, ống xả hoặc khu vực làm đá có thể làm mức độ nguy hiểm tăng lên khi đồng thời tồn tại lỗi điện. Trường hợp thấy nước quanh chân tủ, không bước vào vùng ướt để rút phích cắm. Hãy ngắt aptomat từ vị trí khô ráo và xử lý theo hướng dẫn về tủ lạnh chảy nước xuống sàn.
Nguồn điện, ổ chia hoặc dây nối không phù hợp
Ổ chia xuống cấp, dây nối dài bị quá tải hoặc ổ cắm lỏng có thể gây nóng, chập chờn và mất an toàn. Tủ lạnh nên sử dụng nguồn điện phù hợp theo hướng dẫn của nhà sản xuất, tránh dùng chung ổ chia với nhiều thiết bị công suất lớn.
Trong một số trường hợp, dòng rò nhỏ liên quan đến mạch lọc nhiễu có thể được cảm nhận rõ hơn khi hệ thống tiếp địa không phù hợp. Tuy nhiên, người dùng không thể dựa vào nhận định này để kết luận thiết bị an toàn. Mọi cảm giác tê hoặc giật lặp lại đều cần được kiểm tra.
Dấu hiệu cho thấy tủ lạnh có thể đang rò điện
Cần ngừng sử dụng và yêu cầu kiểm tra nếu xuất hiện một hoặc nhiều dấu hiệu sau:
- Chạm tủ lạnh bị giật nhẹ hoặc có cảm giác châm chích lặp lại.
- Cảm giác tê xuất hiện tại tay nắm, cánh cửa, cạnh tủ hoặc phần kim loại phía sau.
- Aptomat ngắt khi cắm điện hoặc khi một chức năng của tủ bắt đầu hoạt động.
- Phích cắm, ổ cắm hoặc dây nguồn nóng bất thường, đổi màu hay có mùi khét.
- Có tiếng nổ lách tách, tia lửa hoặc dấu cháy quanh ổ cắm.
- Nước đọng dưới sàn gần tủ trong khi vỏ tủ có hiện tượng tê điện.
- Hiện tượng xuất hiện sau khi di chuyển tủ, vệ sinh, sửa chữa hoặc sau khi khu vực bị ngập, ẩm.
Nếu tủ đồng thời làm thiết bị bảo vệ ngắt, không bật aptomat nhiều lần để thử. Bài hướng dẫn về tình trạng tủ lạnh làm nhảy aptomat giúp phân biệt các bước người dùng có thể thực hiện an toàn và phần cần giao cho kỹ thuật viên.
Một lần phóng tĩnh điện do quần áo hoặc môi trường khô có thể tạo cảm giác châm chích thoáng qua. Tuy nhiên, nếu hiện tượng xảy ra nhiều lần khi tủ đang cắm điện hoặc biến mất sau khi ngắt điện, hãy coi đó là nguy cơ rò điện cho đến khi được kiểm tra.
Những việc không nên làm khi tủ lạnh rò điện ra vỏ
- Không chạm lại nhiều lần để so sánh mức độ giật.
- Không nhờ người khác thử bằng tay.
- Không đổ nước, lau tủ bằng khăn ướt hoặc vệ sinh khi chưa cô lập nguồn điện.
- Không dùng dép, găng tay hoặc thảm cao su như một cách tiếp tục vận hành tủ.
- Không dựa hoàn toàn vào bút thử điện để kết luận tủ an toàn hay không.
- Không tự tháo nắp phía sau, hộp điện, máy nén hoặc cụm điều khiển.
- Không tự đấu dây tiếp địa, thay phích cắm hay nối tắt thiết bị bảo vệ nếu không có chuyên môn.
- Không bật lại aptomat hoặc cắm điện nhiều lần để tìm thời điểm phát sinh lỗi.
- Không tiếp tục sử dụng chỉ vì tủ vẫn làm lạnh bình thường.
Tủ vẫn có thể làm lạnh trong khi tồn tại lỗi cách điện. Khả năng bảo quản thực phẩm không phải là căn cứ để đánh giá an toàn điện.
Kỹ thuật viên sẽ kiểm tra những gì?
Quy trình thực tế phụ thuộc loại tủ và hiện tượng tại chỗ. Kỹ thuật viên thường cần cô lập nguồn trước khi kiểm tra các nhóm hạng mục sau:
- Tình trạng dây nguồn, phích cắm, ổ cắm và các điểm có dấu cháy hoặc phát nhiệt.
- Dây dẫn và đầu nối bên trong có bị kẹp, ẩm, bong cách điện hoặc chạm khung hay không.
- Mức cách điện của các cụm điện có liên quan, sử dụng thiết bị đo phù hợp.
- Máy nén, hệ thống xả đá, quạt, bộ lọc nguồn và những linh kiện được xác định có khả năng liên quan.
- Dấu vết nước, hơi ẩm hoặc rò rỉ gần bộ phận điện.
- Tình trạng tiếp địa và thiết bị bảo vệ của nguồn cấp, trong phạm vi chuyên môn phù hợp.
Kỹ thuật viên sửa tủ lạnh xử lý phần lỗi thuộc thiết bị. Nếu nguyên nhân nằm ở ổ cắm, dây điện âm tường, tiếp địa hoặc aptomat chống rò của công trình, cần có thợ điện đủ chuyên môn kiểm tra. Không nên thay linh kiện theo suy đoán trước khi đo xác định nguyên nhân.
Khi nào cần gọi thợ sửa tủ lạnh tại nhà?
Nên đặt dịch vụ kiểm tra ngay khi vỏ tủ gây tê hoặc giật, kể cả khi hiện tượng chưa xuất hiện liên tục. Đây không phải lỗi nên trì hoãn để theo dõi trong lúc vẫn cắm điện.
Khi liên hệ dịch vụ sửa tủ lạnh tại nhà ở Hà Nội hoặc các khu vực lân cận như Bắc Ninh, Hưng Yên, Hải Phòng, Phú Thọ, Ninh Bình và Thái Nguyên, nên cung cấp:
- Hãng và kiểu tủ: Samsung, Hitachi, LG, Panasonic, Toshiba, Aqua hoặc hãng khác.
- Loại tủ: tủ lạnh thường, inverter, side by side, tủ lạnh 4 cánh hoặc tủ đông.
- Vị trí gây tê điện và thời điểm hiện tượng xuất hiện.
- Tình trạng nền nhà, đường cấp nước và khu vực quanh tủ.
- Aptomat có ngắt hay không, phích cắm có nóng hoặc có mùi bất thường hay không.
- Tủ có vừa được di chuyển, vệ sinh hoặc sửa chữa gần đây hay không.
Thông tin này giúp kỹ thuật viên chuẩn bị phương án kiểm tra, nhưng không thay thế việc đo kiểm tại chỗ. Trước khi đồng ý sửa chữa, khách hàng nên yêu cầu giải thích nguyên nhân, hạng mục cần xử lý và chi phí dự kiến. Không nên chấp nhận phương án chỉ đấu nối tạm để tủ tiếp tục chạy mà chưa xác định nguồn rò.
Cách hạn chế nguy cơ rò điện tái diễn
- Đặt tủ ở nơi khô ráo, thông thoáng và tuân thủ khoảng cách lắp đặt trong hướng dẫn của nhà sản xuất.
- Không để dây nguồn bị tủ đè, kéo căng, gập sát hoặc tiếp xúc với bề mặt nóng.
- Không cắm tủ vào ổ lỏng, ổ cháy sém hoặc ổ chia xuống cấp.
- Xử lý sớm tình trạng rò nước, đọng nước hoặc độ ẩm bất thường quanh thiết bị.
- Không xịt nước trực tiếp khi vệ sinh phía sau hoặc khu vực có bộ phận điện.
- Nhờ người có chuyên môn đánh giá ổ cắm, hệ thống tiếp địa và thiết bị chống rò của công trình.
- Kiểm tra sau khi di chuyển tủ hoặc khi dây nguồn có dấu hiệu bị va đập, cọ xát.
Điểm quan trọng nhất khi xử lý tủ lạnh bị rò điện là không dùng cơ thể để thử lỗi. Hãy ngắt nguồn từ vị trí an toàn, tránh mọi tiếp xúc khi tay hoặc nền nhà ướt, không tiếp tục vận hành và chỉ sử dụng lại sau khi nguyên nhân đã được kiểm tra, khắc phục.