Khay nước thải tủ lạnh có mùi thường do cặn bẩn tích tụ, nước xả đá ứ đọng hoặc chất lỏng từ thực phẩm chảy vào đường thoát nước. Tuy nhiên, mùi xuất hiện quanh tủ chưa chắc bắt nguồn từ khay. Trước khi tháo hoặc vệ sinh an toàn, cần xác định vị trí phát mùi và kiểm tra cách tiếp cận khay theo đúng thiết kế của model.
Đặc biệt, khay hứng nước thường nằm gần máy nén và các bộ phận điện. Hãy ngắt nguồn điện trước khi kiểm tra, không đổ nước trực tiếp vào khoang máy và không tự tháo các tấm che nếu tài liệu sử dụng không hướng dẫn.
Vì sao khay nước thải tủ lạnh có mùi?
Trong quá trình làm lạnh và xả đá, nước được dẫn qua lỗ thoát xuống khay hứng phía dưới hoặc phía sau tủ. Nhiệt tỏa ra trong quá trình vận hành giúp lượng nước này bay hơi dần. Việc có một ít nước trong khay không nhất thiết là bất thường.
Khay hứng nước tủ lạnh bốc mùi có thể liên quan đến các nguyên nhân sau:
- Cặn bẩn tích tụ trong khay: Bụi, chất nhầy và cặn hữu cơ lưu lại lâu ngày có thể tạo mùi chua, tanh hoặc ẩm mốc.
- Nước xả đá bị ứ đọng: Nước không bay hơi hoặc thoát xuống không đều khiến khay luôn ẩm, tạo điều kiện cho mùi phát sinh.
- Đường thoát nước có cặn: Vụn thực phẩm, chất lỏng bị đổ hoặc lớp bám trong ống có thể làm dòng nước chậm lại và gây mùi từ bên trong đường ống.
- Thực phẩm chảy vào lỗ thoát: Nước thịt, sữa, nước canh hoặc nước rau quả có thể theo lỗ thoát xuống khay, làm nước trong khay tủ lạnh có mùi hôi rõ rệt.
- Khay bị lệch, nứt hoặc biến dạng: Nước có thể đọng ở vị trí khó bay hơi hoặc rò xuống sàn, lớp cách nhiệt và khu vực quanh máy nén.
- Côn trùng hoặc dị vật phía sau tủ: Mùi quanh khay đôi khi không đến từ nước xả đá mà từ bụi ẩm, côn trùng hoặc vật lạ mắc dưới gầm tủ.
Nếu tủ vừa có mùi vừa làm lạnh yếu, đóng tuyết bất thường hoặc chảy nước trong ngăn, cần kiểm tra thêm các nguyên nhân khiến tủ lạnh không lạnh thay vì chỉ làm sạch khay.
Phân biệt mùi từ khay nước thải và thực phẩm
Xác định đúng nguồn mùi giúp tránh tháo khu vực phía sau tủ khi không cần thiết.
Dấu hiệu mùi có thể đến từ khay hoặc đường thoát nước
- Mùi rõ hơn ở phía sau, dưới gầm hoặc gần chân tủ.
- Bên trong ngăn mát không có thực phẩm hỏng nhưng khu vực ngoài tủ vẫn có mùi.
- Mùi tăng khi tủ vừa xả đá hoặc sau khi có chất lỏng bị đổ trong ngăn.
- Lỗ thoát nước có cặn, nước rút chậm hoặc xuất hiện nước đọng dưới ngăn rau.
- Quan sát thấy nước trong khay đục, có màng bám hoặc cặn hữu cơ.
Dấu hiệu mùi chủ yếu đến từ thực phẩm
- Mùi mạnh nhất khi mở cửa tủ và giảm rõ khi đóng cửa.
- Một hộp đựng bị hở, thực phẩm quá hạn hoặc chất lỏng tràn trên kệ.
- Gioăng cửa, khe kệ hoặc ngăn rau bám nước thực phẩm.
- Sau khi bỏ thực phẩm hỏng và làm sạch bên trong, mùi giảm đáng kể.
Có thể kiểm tra theo thứ tự: bỏ thực phẩm nghi hỏng, lau các vết tràn, kiểm tra lỗ thoát nước rồi mới tiếp cận khay. Khi cần xử lý đồng thời cả khoang tủ và bề mặt bên ngoài, nên áp dụng cách vệ sinh và khử mùi tủ lạnh bằng phương pháp an toàn, tránh dùng hóa chất có mùi quá mạnh gần thực phẩm.
Nếu mùi chỉ xuất hiện trong nước uống hoặc đá viên của tủ có bộ lấy nước, nguyên nhân có thể nằm ở bình chứa, lõi lọc hoặc đường cấp nước chứ không phải khay xả đá. Trường hợp này cần kiểm tra theo hướng xử lý nước tủ lạnh side by side có mùi lạ.
Cách kiểm tra khay hứng nước theo từng thiết kế
Không có một vị trí hoặc cách tháo khay chung cho mọi tủ lạnh. Tủ thường, tủ inverter, side by side và tủ lạnh 4 cánh có thể sử dụng các thiết kế khác nhau.
Khay lộ thiên, có thể kéo ra
Một số model đặt khay ở phía sau hoặc phía dưới, cho phép người dùng kéo ra sau khi tháo tấm chắn đơn giản. Chỉ thực hiện nếu hướng dẫn sử dụng xác nhận đây là bộ phận người dùng có thể tháo vệ sinh.
Trước khi kéo, quan sát ngàm giữ và hướng đặt khay. Không bẻ, xoắn hoặc dùng lực mạnh vì nhựa có thể đã giòn do nhiệt và thời gian sử dụng.
Khay cố định phía trên hoặc gần máy nén
Nhiều model đặt khay sát máy nén để tận dụng nhiệt làm bay hơi nước. Khay có thể được gắn cố định, vướng đường ống hoặc nằm sau tấm che kỹ thuật. Trong trường hợp này:
- Không tự tháo máy nén, quạt, dây điện hoặc đường ống môi chất lạnh.
- Không kéo, bẻ hay tì dụng cụ lên ống đồng và đầu nối.
- Không dội nước hoặc xịt dung dịch vào khoang máy.
- Nếu không thể tiếp cận bằng tay mà không tháo bộ phận kỹ thuật, nên dừng lại và gọi thợ.
Khay nằm dưới gầm hoặc sau tấm ốp
Ở một số tủ side by side và tủ nhiều cánh, khay có thể nằm sâu dưới gầm, phía sau tấm ốp hoặc trong cụm khoang máy. Việc tháo sai vị trí có thể ảnh hưởng quạt giải nhiệt, dây dẫn hoặc cảm biến.
Hãy tra hướng dẫn sử dụng theo đúng mã model trên tem máy. Không nên suy đoán cách tháo chỉ dựa vào video của một model khác, kể cả khi cùng hãng Samsung, Hitachi, LG, Panasonic, Toshiba hoặc Aqua.
Cách vệ sinh khay nước sau tủ lạnh an toàn
1. Chuẩn bị và ngắt điện
- Đưa thực phẩm dễ hỏng sang nơi bảo quản phù hợp nếu dự kiến vệ sinh lâu.
- Tắt tủ và rút phích cắm bằng cách cầm vào thân phích, không kéo dây điện.
- Chờ khu vực máy nén nguội trước khi đưa tay vào gần khay.
- Mang găng tay và chuẩn bị khăn thấm, bàn chải mềm, chậu nhỏ cùng dung dịch rửa dịu nhẹ.
- Giữ sàn khô để hạn chế trơn trượt và tránh nước tiếp xúc ổ cắm.
Nếu phát hiện mùi giống nhựa cháy, dây điện nóng hoặc khói, không tiếp tục vệ sinh. Hãy giữ tủ ngắt điện và xử lý theo hướng dẫn dành cho trường hợp tủ lạnh có mùi khét.
2. Di chuyển tủ đúng cách
Nếu cần kéo tủ ra khỏi tường, thực hiện từ từ và tránh làm căng dây nguồn, dây cấp nước hoặc ống thoát. Với tủ lớn, side by side hoặc tủ 4 cánh, không nên tự di chuyển nếu không kiểm soát được trọng lượng và khoảng trống.
Không nghiêng tủ quá mức chỉ để tiếp cận khay. Việc nghiêng hoặc đặt tủ sai tư thế có thể ảnh hưởng các bộ phận bên trong và gây mất an toàn.
3. Làm sạch khay tháo rời
Nếu khay được phép tháo:
- Ghi nhớ chiều lắp và vị trí ống dẫn nước vào khay.
- Kéo khay nhẹ nhàng, tránh làm nước bẩn tràn vào khoang máy.
- Đổ bỏ nước, rửa khay bằng nước ấm và một lượng nhỏ nước rửa chén dịu nhẹ.
- Dùng bàn chải mềm làm sạch cặn bám ở góc và rãnh.
- Tráng sạch, lau khô rồi lắp lại đúng vị trí.
- Kiểm tra đầu ống thoát có nằm đúng trong khay hay không.
Không trộn các chất tẩy rửa với nhau. Không dùng dung môi, chất dễ cháy, nước quá nóng hoặc dụng cụ sắc để cạo khay nhựa.
4. Làm sạch khay cố định
Nếu khay không tháo được nhưng có thể tiếp cận an toàn, dùng khăn hoặc miếng mút ẩm để hút nước và lấy cặn. Sau đó lau lại bằng khăn sạch, vắt kỹ.
Không đổ dung dịch trực tiếp vào khay khi khay nằm cạnh máy nén, quạt hoặc đầu nối điện. Nếu tay phải luồn qua dây dẫn, ống đồng hay bộ phận sắc nóng mới chạm được khay, không nên tự thực hiện.
5. Kiểm tra trước khi cắm điện
Đảm bảo khay đã được đặt chắc chắn, đầu ống thoát hướng đúng vào khay và khu vực điện hoàn toàn khô. Lắp lại các tấm chắn được phép tháo rồi mới đưa tủ về vị trí cũ và cắm điện.
Xử lý đường thoát nước và hạn chế mùi quay lại
Vệ sinh khay nhưng bỏ qua đường thoát nước có thể khiến mùi sớm xuất hiện trở lại. Trước tiên, hãy xác định lỗ thoát trong ngăn mát hoặc khu vực dàn lạnh theo hướng dẫn của model.
Có thể lau cặn quanh miệng lỗ bằng khăn mềm hoặc tăm bông. Nếu tài liệu của nhà sản xuất cho phép, dùng dụng cụ vệ sinh mềm phù hợp để làm sạch phần đầu đường thoát. Không chọc dây kim loại, que nhọn hoặc vật cứng vào sâu vì có thể làm thủng ống, đẩy cặn vào trong hoặc ảnh hưởng bộ phận phía sau.
Để giảm nguy cơ nước trong khay tủ lạnh có mùi hôi:
- Đậy kín thực phẩm có nước và không xếp hộp dễ đổ gần lỗ thoát.
- Lau ngay sữa, nước thịt, nước canh hoặc nước rau quả bị tràn.
- Vệ sinh ngăn rau, gioăng cửa và rãnh thoát nước định kỳ theo mức độ sử dụng.
- Không bịt kín khe thông gió hoặc đặt tủ sát tường trái với hướng dẫn lắp đặt.
- Quan sát khi có nước đọng trong ngăn mát, dưới gầm hoặc quanh chân tủ.
- Không dùng hương liệu mạnh để che mùi khi chưa loại bỏ cặn và nước bẩn.
Sau khi vệ sinh, mùi cũ có thể chưa biến mất ngay nếu cặn còn trong ống, lớp cách nhiệt đã thấm nước bẩn hoặc có điểm rò khó nhìn thấy. Nếu mùi tiếp tục quay lại, cần kiểm tra toàn bộ hệ thống thoát nước thay vì liên tục cho chất khử mùi vào khay.
Khi nào cần gọi thợ sửa tủ lạnh?
Nên dừng thao tác và liên hệ thợ có chuyên môn khi gặp một trong các tình huống sau:
- Khay nằm sau cụm máy nén, quạt hoặc tấm che kỹ thuật không dành cho người dùng tháo.
- Không xác định được vị trí khay theo mã model.
- Đường thoát nước tắc sâu hoặc nước liên tục tràn ngược vào ngăn tủ.
- Khay nứt, biến dạng, lắp không chắc hoặc có dấu hiệu rò nước xuống sàn.
- Mùi vẫn còn sau khi đã làm sạch thực phẩm, khoang tủ, lỗ thoát và phần khay tiếp cận được.
- Tủ phát tiếng động bất thường, không lạnh, đóng tuyết dày hoặc máy nén chạy bất thường.
- Có mùi khét, dây điện nóng, tia lửa hoặc dấu hiệu chập điện.
Khi đặt dịch vụ sửa tủ lạnh tại nhà ở Hà Nội hoặc các tỉnh lân cận như Bắc Ninh, Hưng Yên, Hải Phòng, Phú Thọ, Ninh Bình và Thái Nguyên, nên cung cấp hãng, mã model, loại tủ và vị trí phát mùi. Thông tin này giúp kỹ thuật viên chuẩn bị phương án kiểm tra phù hợp cho tủ lạnh thường, tủ inverter, side by side, tủ 4 cánh hoặc tủ đông.
Với các model Samsung, Hitachi, LG, Panasonic, Toshiba và Aqua, cấu tạo khay cùng đường thoát có thể khác nhau ngay trong cùng một hãng. Vì vậy, cách an toàn nhất là vệ sinh những bộ phận được nhà sản xuất cho phép tiếp cận và không tự can thiệp vào khu vực máy nén khi thiếu hướng dẫn kỹ thuật.