Tủ lạnh có mùi khét có thể bắt nguồn từ thực phẩm cháy khô, bao bì nhựa, ổ cắm, dây nguồn hoặc linh kiện trong khoang máy. Nếu mùi giống nhựa cháy, cao su cháy hoặc kèm khói, tia lửa, tiếng lép bép, hãy ngắt điện bằng aptomat ở vị trí an toàn và không khởi động lại thiết bị.
Không chạm tay vào phích cắm, ổ điện, dây nguồn, máy nén hoặc các bộ phận phía sau để kiểm tra nhiệt độ. Việc nhận biết nên dựa trên mùi, âm thanh và dấu hiệu quan sát được từ khoảng cách an toàn.
Tủ lạnh có mùi khét có nguy hiểm không?
Mùi khét không phải lúc nào cũng đồng nghĩa với cháy điện, nhưng không nên bỏ qua. Nguy cơ cao hơn khi mùi xuất hiện đột ngột, tăng dần hoặc tập trung ở ổ cắm và phía sau tủ lạnh.
Các khả năng thường gặp gồm:
- Ổ cắm hoặc phích cắm tiếp xúc không tốt, có dấu hiệu quá nhiệt.
- Dây nguồn bị nứt, biến dạng, kẹt hoặc hư hỏng lớp cách điện.
- Linh kiện điện, quạt, máy nén hay mạch điều khiển trong khoang máy gặp sự cố.
- Túi, hộp hoặc vật liệu nhựa tạo mùi bất thường trong ngăn tủ.
- Thực phẩm hỏng, nước thực phẩm rò rỉ hoặc cặn bẩn lâu ngày tạo mùi dễ bị nhầm với mùi khét.
Nếu tủ lạnh có mùi nhựa cháy và chưa xác định chắc chắn nguồn mùi, cách an toàn là coi đây như một dấu hiệu điện bất thường cho đến khi được kiểm tra.
Việc cần làm ngay khi phát hiện mùi khét
Hãy xử lý theo thứ tự sau:
- Quan sát từ xa: Kiểm tra xem có khói, tia lửa, ánh sáng bất thường, vết đen hoặc nhựa biến dạng quanh ổ cắm hay không.
- Lắng nghe: Tiếng lép bép, rè điện, ù lớn, tiếng đóng ngắt liên tục hoặc tiếng nổ nhỏ đều là dấu hiệu cần dừng sử dụng.
- Ngắt điện an toàn: Nếu có khói, tia lửa hoặc mùi cháy điện rõ rệt, hãy ngắt aptomat của khu vực. Không cố rút phích cắm khi ổ điện đang phát tia lửa, có khói hoặc có biểu hiện nóng chảy.
- Giữ khu vực thông thoáng: Đưa trẻ em và vật nuôi ra xa, mở cửa để thoát mùi nếu có thể thực hiện an toàn.
- Không dùng nước: Không đổ nước vào ổ cắm, dây nguồn hoặc khoang máy. Nếu đã phát sinh cháy, ưu tiên rời khỏi khu vực, gọi lực lượng cứu hỏa và chỉ dùng phương tiện chữa cháy phù hợp khi đã được hướng dẫn sử dụng.
Sau khi ngắt điện, không tháo tấm che phía sau hoặc tự kiểm tra bo mạch, tụ điện, dây dẫn và máy nén. Một số bộ phận điện có thể vẫn tiềm ẩn nguy hiểm dù tủ đã dừng hoạt động.
Cách xác định mùi khét phát ra từ đâu
Mùi tập trung quanh ổ cắm hoặc phích cắm
Đứng cách ổ điện một khoảng an toàn và quan sát. Nguồn mùi có thể nằm ở ổ cắm hoặc phích cắm nếu xuất hiện một hay nhiều dấu hiệu sau:
- Mùi khét mạnh nhất ở khu vực tường có ổ điện.
- Mặt ổ cắm đổi màu, ám đen hoặc biến dạng.
- Có tiếng rè, lép bép hoặc tia lửa.
- Tủ lạnh lúc có điện, lúc mất điện khi dây không bị tác động.
- Chân phích hoặc vỏ phích có dấu hiệu cháy sém quan sát được.
Không dùng tay để thử xem phích cắm có nóng hay không. Nếu nghi ngờ vị trí này, cần ngắt aptomat và tham khảo hướng dẫn về phích cắm tủ lạnh bị nóng và cách xử lý an toàn. Ổ cắm âm tường hoặc đường điện có dấu hiệu cháy nên được thợ điện kiểm tra, không chỉ thay phích cắm rồi tiếp tục sử dụng.
Mùi phát ra dọc dây điện
Quan sát toàn bộ phần dây nhìn thấy được mà không di chuyển tủ hoặc chạm vào dây. Dấu hiệu đáng chú ý gồm lớp vỏ bị nứt, dập, đổi màu, chảy nhựa hoặc bị kẹp giữa tủ và tường.
Không quấn băng dính để tiếp tục sử dụng dây nguồn đã cháy, không nối dây tạm và không cắm thử sang ổ khác. Dây nguồn cần được kiểm tra và thay đúng thông số, đúng cấu tạo của thiết bị.
Sau tủ lạnh có mùi khét
Nếu mùi mạnh nhất ở phía sau hoặc phía dưới tủ, sự cố có thể liên quan đến khoang máy, quạt, dây điện, mạch điều khiển hoặc máy nén. Người dùng không nên tự kết luận linh kiện nào bị hỏng chỉ dựa vào mùi.
Những biểu hiện cần chú ý gồm:
- Mùi cháy kèm tiếng ù bất thường hoặc tiếng đóng ngắt liên tục.
- Tủ đang chạy thì dừng, mất lạnh hoặc không hoạt động trở lại.
- Quạt phát tiếng cọ, rung hoặc không có âm thanh vận hành như thường lệ.
- Có khói hoặc vết cháy nhìn thấy qua khe thoáng.
- Aptomat ngắt khi tủ bắt đầu hoạt động.
Trường hợp tủ đồng thời giảm lạnh, nội dung về các nguyên nhân khiến tủ lạnh không lạnh có thể giúp nhận biết thêm triệu chứng, nhưng việc kiểm tra khoang máy vẫn nên do kỹ thuật viên thực hiện.
Mùi xuất hiện trong ngăn lạnh hoặc ngăn đông
Nếu mùi chỉ rõ rệt khi mở cửa tủ và không tập trung ở ổ cắm hay phía sau, hãy quan sát thực phẩm và bao bì sau khi đã bảo đảm không có dấu hiệu điện bất thường. Các nguồn mùi có thể là:
- Thực phẩm hỏng, cháy khô hoặc rò nước.
- Hộp nhựa, túi nilon hay màng bọc bị biến dạng.
- Nước thực phẩm đọng trong khay, khe hoặc gioăng cửa.
- Mùi bám lâu ngày do tủ không được vệ sinh đúng cách.
Chỉ loại bỏ thực phẩm và vệ sinh khi đã ngắt nguồn an toàn. Không dùng hóa chất dễ cháy hoặc chất tẩy có mùi quá mạnh trong khoang bảo quản. Có thể áp dụng quy trình vệ sinh và khử mùi tủ lạnh bằng phương pháp an toàn nếu đã xác định mùi đến từ thực phẩm, không phải từ hệ thống điện.
Tủ lạnh mới có mùi nhựa
Một số tủ mới có thể còn mùi vật liệu hoặc bao bì, nhưng mùi nhựa cháy rõ rệt, mùi tăng dần hay kèm khói và tiếng điện bất thường không nên được xem là hiện tượng bình thường. Hãy dừng sử dụng và liên hệ nơi bán hoặc đơn vị kỹ thuật để kiểm tra, thay vì tiếp tục chạy tủ với hy vọng mùi tự hết.
Khi nào phải ngắt nguồn và không khởi động lại?
Cần ngắt nguồn bằng aptomat ở vị trí an toàn và không bật lại tủ nếu có bất kỳ dấu hiệu nào sau đây:
- Có khói, tia lửa, ngọn lửa hoặc tiếng lép bép.
- Ổ cắm, phích cắm hay dây nguồn bị ám đen, chảy hoặc biến dạng.
- Tủ lạnh bốc mùi cháy rõ rệt từ phía sau.
- Mùi khét xuất hiện cùng tiếng ù lớn, tiếng nổ nhỏ hoặc đóng ngắt liên tục.
- Aptomat tự ngắt khi cắm hoặc khi tủ bắt đầu chạy.
- Tủ mất lạnh, mất đèn hoặc ngừng hoạt động ngay sau khi xuất hiện mùi.
- Mùi vẫn còn sau khi đã lấy hết thực phẩm có vấn đề và làm sạch khoang tủ.
- Không thể xác định mùi đến từ thực phẩm hay hệ thống điện.
Không khởi động lại chỉ để thử xem mùi còn hay không. Mỗi lần cấp điện lại có thể làm sự cố điện nghiêm trọng hơn. Những dấu hiệu tủ lạnh có vấn đề nên được xem xét cùng nhau thay vì chỉ dựa vào một biểu hiện riêng lẻ.
Có thể tự xử lý tủ lạnh bốc mùi cháy không?
Người dùng chỉ nên tự xử lý khi nguồn mùi được xác định rõ là thực phẩm hỏng hoặc chất bẩn trong khoang tủ, đồng thời không có dấu hiệu cháy điện, khói, tiếng rè, mất lạnh hay bất thường ở ổ cắm.
Những việc có thể thực hiện sau khi ngắt nguồn an toàn gồm:
- Loại bỏ thực phẩm hỏng và bao bì có mùi.
- Lau sạch nước thực phẩm, khay chứa và gioăng cửa.
- Để khoang tủ thông thoáng trước khi sử dụng lại.
- Kiểm tra bằng mắt xem có bao bì bị kẹt hoặc biến dạng hay không.
Không nên tự làm các việc sau:
- Tháo nắp khoang máy hoặc bo mạch.
- Chạm vào máy nén, quạt, dây điện hay linh kiện để kiểm tra độ nóng.
- Thay cầu chì, tụ điện, rơ-le hoặc dây nguồn khi không có chuyên môn.
- Dùng ổ chia, dây nối dài hoặc ổ cắm khác để thử lại.
- Bỏ qua vết cháy chỉ vì tủ vẫn còn lạnh.
Khi nào cần gọi thợ sửa tủ lạnh?
Cần kiểm tra chuyên môn khi mùi xuất phát từ phía sau tủ, dây nguồn, bộ phận điện bên trong hoặc khi tủ có thêm triệu chứng mất lạnh, không chạy, báo lỗi, phát tiếng bất thường. Nếu dấu hiệu nằm ở ổ điện âm tường hay hệ thống điện trong nhà, nên gọi thợ điện có chuyên môn; nếu nằm ở thiết bị, hãy liên hệ kỹ thuật viên điện lạnh.
Khi yêu cầu dịch vụ sửa tủ lạnh tại nhà, nên mô tả rõ:
- Mùi xuất hiện ở ổ cắm, dây điện, trong ngăn tủ hay sau tủ lạnh.
- Có khói, tia lửa, tiếng kêu hoặc aptomat bị ngắt hay không.
- Tủ còn làm lạnh, sáng đèn và vận hành hay đã dừng hoàn toàn.
- Loại tủ và hãng sản xuất.
- Mã lỗi trên màn hình nếu có, nhưng không bật lại tủ chỉ để đọc mã.
Kỹ thuật viên cần kiểm tra theo tình trạng thực tế đối với tủ lạnh thường, tủ đông, tủ lạnh inverter, side by side và tủ lạnh 4 cánh. Cấu tạo điện, vị trí bo mạch và phương pháp chẩn đoán có thể khác nhau giữa Samsung, Hitachi, LG, Panasonic, Toshiba, Aqua và từng dòng máy.
Người dùng tại Hà Nội, Bắc Ninh, Hưng Yên, Hải Phòng, Phú Thọ, Ninh Bình hoặc Thái Nguyên nên ưu tiên đơn vị có khả năng kiểm tra tại nhà, nêu rõ hạng mục hỏng và báo chi phí trước khi thay linh kiện. Không nên đồng ý thay máy nén, bo mạch hoặc nhiều linh kiện chỉ dựa trên mô tả mùi mà chưa có kiểm tra trực tiếp.
Cách hạn chế sự cố mùi khét tái diễn
- Dùng ổ cắm phù hợp và dành riêng cho tủ lạnh; tránh cắm chung nhiều thiết bị công suất lớn.
- Không để dây nguồn bị ép sát, gập mạnh hoặc nằm ở vị trí dễ ẩm ướt.
- Giữ khoảng thoáng theo hướng dẫn của nhà sản xuất để tủ tản nhiệt.
- Không che kín các khe thông gió và không nhét thực phẩm quá chật.
- Vệ sinh thực phẩm rò rỉ, khay và gioăng cửa định kỳ.
- Theo dõi tiếng kêu, khả năng làm lạnh, mã lỗi và tình trạng đóng ngắt của tủ.
- Nhờ kỹ thuật viên kiểm tra nếu mùi lạ quay lại dù tủ vẫn hoạt động.
Điều quan trọng nhất khi tủ lạnh có mùi khét là không dùng tay kiểm tra bộ phận đang nghi quá nhiệt và không cấp điện lại khi chưa xác định được nguyên nhân. Mùi cháy từ ổ cắm, dây điện hoặc khoang máy cần được xử lý như một sự cố an toàn điện, không phải chỉ là vấn đề khử mùi.
